informatie Aekingerzand / Aekingerbroek

Onze wandeling gaat rond het Aekingerzand en deels naar het zuiden door aangeplant bos Berkenheuvel en langs het beekdal Aekingerbroek.
Deze terreinen maken deel uit van Nationaal Park Drents Friese Wold. Het bezoekerscentrum Drents Friese Wold bevind zich twee kilometer ten westen van Appelscha (Terwisscha 6a). Naast dit mooie en druk bezochte bezoekerscentrum is een speelbos van Staatsbosbeheer en er starten hier een paar gemarkeerde wandelingen. Onze wandeling begint een paar kilometer naar het zuiden aan de Canadaweg. Je kunt ook starten in Wateren (zie kaartje).

Het Aekingerzand of Kale Duinen is een groot stuifzandcomplex te midden van bos en heide. Staatsbosbeheer heeft grote stukken bos gekapt om het terrein nog groter te maken en het zand weer vrij te laten stuiven.

Het naastgelegen beekdal Aekingerbroek is de bron van de beek Vledder Aa. Ook hier worden oude natuurwaarden hersteld. De gekanaliseerde Vledder Aa mag weer meanderen, grond is afgegraven en de grondwaterstand is verhoogd. Schapen voorkomen dat het gebied dichtgroeit.

geschiedenis Aekingerzand
De soms wel 5 meter dikke zandlaag is in de laatste ijstijd door de wind aangevoerd. Al in de IJzertijd werd het gebied rond het Aekingerzand bewoond. Grafheuvels en een hunnebed bij Diever wijzen hierop. Later liet men schapen en rundvee grazen op de heidevelden. De mest uit de stallen vermengd met heideplaggen werden gebruikt als mest voor de 'essen'. Essen zijn hoog gelegen akkers.
De heidevelden werden zo intensief gebruikt dat er kale plekken ontstonden waar het zand ging stuiven. Rond 1850 bedreigden enorme zandhopen de dorpen en akkers in de buurt en worden de eerste grove dennen gepland om het stuiven tegen te gaan.
Rond 1900 kwam er langzaamaan een einde aan de bemesting met heideplaggen door de opkomst van kunstmest. De zandvlakten en heidevelden werden steeds meer bebost en zo ontstond het Drents-Friese Wold. Vanaf 1990 is rondom het Aekingerzand weer veel bos gekapt, de wind kan het stuifzandgebied nu open houden.

Aekingerbroek
Het beekdal Aekingerbroek ligt ten zuiden naast het Aekingerzand. Vanaf de houten uitkijktoren heeft u een prachtig uitzicht over beide gebieden. Vroeger was het Aekingerbroek een nat voedselrijk gebied met veel bijzondere plant- en diersoorten zoals zonnedauw en heikikker. In de 19e eeuw werd het gebied ontwatert en bemest voor de landbouw. Voor een goede ontwatering van de nieuwe landbouwgronden is de Vledder Aa rechtgetrokken en uitgediept. Deze ontwikkelingen waren uiteraard funest voor de flora en fauna die het moest hebben van de typische kenmerken van een beekdal, nl grote variatie in hoogte, begroeiing, voedsel en waterhoeveelheid. Na 1990 Staatsbosbeheer bezig de oude situatie te herstellen. Het beekdal is afgeplagt, afwateringssloten zijn gedempt, bomen gekapt en grazers houden het gebied open en de grond arm.

Vledder Aa
Het beekje Vledder Aa ontspringt in het -naast het Aekingerzand gelegen- beekdal Aekingerbroek en stroomt vervolgens 25 km. naar het zuidwesten richting Steenwijk. Hier gaat de beek verder als Steenwijkerdiep. De historische kronkelende loop van de eerste 10 km. van de eerder rechtgetrokken beek is bijna helemaal hersteld.

Adder (Vipera berus)
In nederland leven drie soorten slangen. De gladde slang, de ringslang en de adder. De adder is de enige gifslang in ons land. Adders leven in veengebieden, op de heide en zijn bijvoorbeeld ook te vinden op open plekken in het bos. In de tweede helft van de 20e eeuw werd veel heide opgeofferd aan akkerbouw waardoor de adderstand drastisch verlaagde. De adder, te herkennen aan de zigzag-tekening op zijn rug, heeft een driehoekige kop. De vrouwtjes worden zo’n 70 cm lang, de mannetjes zijn wat kleiner. Adders eten hoofdzakelijk zoogdieren. Na de winterslaap komt de adder op zonnige dagen in het vroege voorjaar tevoorschijn. Na dat de mannetjes hun eerste vervelling hebben gehad leggen ze soms grote afstanden af bij het volgen van de geursporen van de vrouwtjes. Na de paring gaan de dieren uit elkaar en leeft iedere slang voor zich. De geboorte van gemiddeld 10 jonge slangetjes vindt plaats in augustus of september waarbij het gif van de jongen al even sterk is als bij de volwassen slangen. Vanaf eind september verdwijnen alle adders onder de grond tot dat de cyclus opnieuw start in het voorjaar.