12,5 en 13,5 kilometer of 26 kilometer totaal, volledig verharde weg, ook geschikt voor fietsers.

Over oude dijken en langs de Potskar

Zoals bekend, houden wij van natuur maar zijn we ook geïnteresseerd in de geschiedenis van de gebieden waar we wandelen. Vandaag maken we een wandeling die ons over oude dijken en langs natuurgebied de Potskar ten noordoosten van Sneek voert. Je zou zeggen dat ik dit gebied als mijn broekzak moet kennen, ik ben een geboren Sneeker, maar niets is minder waar. Oke, de weg is mij bekend maar de geschiedenis?

mei 12,5 kilometer
We starten aan het begin van de Groenedijk (Grienedyk) in Sneek. Deze ligt ten noorden van het centrum van Sneek en is, aangezien we deze dijk niet meer als waterkering nodig hebben, volledig ingebouwd door huizen, supermarkt en kerken.

De Grienedyk wordt twee keer onderbroken door een minirotonde voordat we de stad uit zijn. Maar dan begint het genieten ook direct. Een slingerende dijk met een rijk bloeiende berm, een lager gelegen sloot aan weerskanten. In mei staat het fluitekruid zachtjes te wiegen in de wind en in juni klimmen de bloemen van de Bereklauw hemelhoog. Hier zijn nog weilanden die vol staan met boterbloemen, paardebloemen, zuring, het is een streling voor het oog. Ik begrijp wel dat boeren met ‘nieuw gras’ werken maar dat neemt niet weg dat ik de oude weilanden veel liever zie. Ik vind ze zo romantisch. Ze doen me denken aan dartelende meisjes met vlechten. Ze hebben witte jurkjes aan en een mandje in de hand waarin de geplukte bloemen gevleid worden. Ik kan het ook niet helpen, hopeloos.

potskar
We lopen langs natuurgebied Postkar zuid dat onderbroken wordt door de Potten, een druk bezochte waterrecreatieplaats dat in verbinding staat met het Sneekermeer. Het is een winterpolder wat betekent dat de polder het hele jaar door droog staat. Op de scheiding van Potskar zuid en Potskar noord komen we bij het S.J. Gebrandygemaal een belangrijke schakel voor de afwatering naar boezemwater.

Vanaf hier begint Potskar noord. Dit is een zomerpolder wat betekent dat de polder ‘s winters onder water staat. Bijzonder is dat je na 15 juni om de Potskar heen mag lopen via de oevers van het natuurgebied. Dit wordt wel zeer bemoeilijkt door het hoge riet, langs het riet is het wel mogelijk. Hier en daar is er dan nog het uitzicht op het Sneekermeer te bewonderen.

Henk en Henk
Terwijl we langs de dijk van Potskar noord lopen zien we twee mannen staan die met verrekijkers geconcentreerd in de verte staren. Af en toe zie je hun lippen bewegen als ze iets tegen elkaar zeggen. Ik vraag hun welke vogels hier zoal voorkomen. Een stortvloed aan vogelnamen gaat aan ons voorbij. Ik hoor kievit, grutto, ganzen. En in de bermen een scala aan kleinere vogeltjes zoals blauwborst, fitis en de braamsluiper. De beide mannen herkennen de vogel niet alleen aan hun verenpracht en kleuren maar vooral ook aan de zang. “Hoor, dat is de braamsluiper”. “Waar”, roep ik, “ik zie ‘m niet”. Een schalks lachje is mijn deel, want de braamsluiper, zoals de naam al zegt, sluipt door de bramen en is dan niet bepaald zichtbaar. We lopen een eindje met beide mannen, allebei Henk geheten, op. Het zijn vogelaars en ze komen hier al jaren. Ze vertellen over de weidevogelstand, die hier erg achteruitgegaan is. Vroeger deden ze aan nazorg waarbij de nesten op het weiland werden opgezocht en gemarkeerd zodat de boer er tijdens landwerkzaamheden omheen kon rijden met de tractor.

op naar het Prinses Margrietkanaal
Na Potskar noord slaan we rechtsaf, de Mardyk in. Alweer een oude dijk. We komen vlak langs het Sneekermeer en kijken over het water naar kruisers en zeilboten. Helaas geen picknickbank, het zou er een perfecte plek voor zijn. We naderen het Terzoolster sluisje, dat nog met de hand bediend moet worden. Daar gaan we zitten en eten onze broodjes. Het is een heerlijke plek met een bankje en wat bomen.

Langs de weg die voor ons ligt staan geknotte bomen. Ze steken ruw af tegen de lucht. Dan zijn we bij het Prinses Margrietkanaal aangekomen, een drukke vaarroute. Grote vrachtschepen, riante kruisers en vissersbootjes varen af en aan. Er is hier zelfs een plaats waar men auto’s op of vanaf het schip kan takelen.

Links van de weg hebben we uitzicht op boerderijen en weilanden waarin koeien rustig staan te grazen. In de verte zien we de kerktoren van Irnsum. De brug over het Prinses Margrietkanaal komt snel dichterbij. Onder deze brug door is een plaats waar veel mensen bij mooi weer hun camper of caravan stallen en een hengeltje uitgooien in het kanaal. Er tegenover is landgoed/hotel/restaurant De Oude Schouw, een oude pleisterplaats uit de 17e eeuw, met een groot terras aan het water.

koffie
We klimmen de trappen van de brug op en hebben zo een weids uitzicht op het gebied waar we net vandaan komen. Over de brug, na zo’n honderd meter is de bushalte. Wij gaan eerst naar landgoed/hotel/restaurant De Oude Schouw om te genieten van een kopje koffie.


juni 13,5 kilometer
In plaats van de trappen van de brug op te gaan, slaan we linksaf, het fietspad op richting Irnsum. We lopen een klein eindje parallel aan de weg maar slaan al snel de Abbenwiersterdyk in. Als we vroeger met mijn ouders langs deze afslag reden dan konden ze het niet laten om te zeggen dat daar, in die boerderij, Atje Keulen-Deelstra (beroemd schaatster) woonde.

‘t Is warm vandaag en de Abbenwiersterdyk biedt weinig schaduw. Ik zie in de verte een roofvogel zitten op een hek. Die wil ik graag op video vastleggen. Heel zachtjes sluipen we dichterbij en ik houd de videocamera aan. Als ik later thuis de beelden zie, zie ik gras, voeten, de weg, de lucht. De poging om de inmiddels opgevlogen roofvogel in het zoekscherm van de camera te krijgen, is grandioos mislukt. Stomme kleine schermpjes ook!

Inmiddels gaat de Abbenwiersterdyk over in de Grienedyk, het is een stelsel van dijkjes welke aangelegd werd toen de terpen niet langer voldeden en men de handen ineen sloeg om het water te keren zodat eb en vloed geen invloed meer hadden op het land. Ook kon door het aanleggen van dijken, nieuw land gewonnen worden. Door schade en schande is men wijs geworden want vele vloeden, zoals de Allerheiligenvloed van 1570 verwoesten delen van Friesland en maakten vele doden. Een bericht uit die tijd meldt dat schepen van Sneek regelrecht naar Lemmer konden varen waarbij alleen de kerken en torens vermeden moesten worden. We realiseren het ons niet al te vaak meer dat we onder de zeespiegel leven en dat de dijk waar we nu over lopen bij een grote dijkdoorbraak langs de kust alsnog water te verduren krijgt.

Bij een brug, waar we vroeger vaak zaten te vissen, varen enkel bootjes voorbij. Ze komen via het Terzoolstersluisje waar we eerder in mei onze broodjes hebben gegeten. Tjibbe wil vanaf de slootkant wat foto’s maken en vindt een nest krioelende springende kleine padjes. Die moet ik natuurlijk ook op de video hebben. Gelukkig springen ze niet ver en daardoor kan ik er een paar in beeld vangen.

kruisingen van oude dijken
We komen bij de kruising waar we eerder rechtsaf de Mardyk opgegaan zijn. Nu gaan we rechts, richting Sijbrandaburen (Sibrandabuorren) en Gau(w) via de Mardyk die hier de Griene Dyk kruist. Sijbrandaburen en Gauw zijn dorpjes net als het verderop gelegen Goënga. Lieflijke huisjes, een boerderij, echt het buitenleven.

Via de Pasfeardyk gaan we richting Loënga, langs de net uitgebreide en vernieuwde camping met haventje. We gaan onder de weg door, richting Sneek. Het water maakt onderdeel uit van de nieuwe Middelseeroute, die de verschillende vaarten met elkaar verbindt. Een mooie vaarroute erbij voor Friesland.

We komen weer bij het begin van de wandelroute aan, de cirkel is rond en ik bedank in stilte de dijken, die nu prachtig liggen te wezen maar eens het Heitelân (vaderland) beschermden.

Bron o.a. oude dijken: Land van terpen en dijken, Jan A. Niemeijer