Mr. S.J. Gerbrandygemaal - Sneek - 12 juli 2006

Water als voeding

Hij heeft zojuist bij een dam een pijpje vrijgemaakt van rommel, zodat het water er weer door kan. Onderhoud is één van de taken van Pier van der Molen (1957), rayonbeheerder bij Waterschap Friesland.

We hebben afgesproken bij het Gerbrandygemaal, waar drie pompen het boezempeil regelen. Het gemaal is vernoemd naar Jouke Sjoerds Gerbrandij (1883 - 1950) die veel functies binnen het waterschap heeft vervuld. Het gemaal reguleert het waterpeil voor 3.500 ha.
Pier laat mij een oude plotter zien welke vroeger gebruikt werd om het waterpeil in de gaten te houden. Deze is nog gemaakt door de heer Bosma, de voorganger van Pier. "Nu gaat het allemaal volautomatisch", vertelt Pier. "Een zogenoemd telemetriesysteem en vanuit huis kan ik via de computer ook wijzigingen doorvoeren bijvoorbeeld bij extreme regenval."

Het Gerbrandygemaal is gebouwd in 1965 in verband met de ruilverkaveling van waterschap Sneeker Oudvaart. De waterschappen hebben heel wat fusies doorgemaakt. Pas in 2004 is alles bijeen gebracht bij Waterschap Friesland, die voorheen alleen de boezems en de zeedijken beheerde. Pier werkt inmiddels 23 jaar bij het Waterschap. "Vanuit 400 sollicitanten werd ik gekozen als rayonbeheerder bij waterschap Marne Middelsee. Ik had de Middelbare Landbouwschool gedaan en ben boerenzoon. Dat heeft waarschijnlijk meegespeeld want ze dachten dat ik daarom wel goed met boeren zou kunnen omgaan."

En dat is maar goed ook, want naast de belangrijkste taak namelijk het peilbeheer door middel van gemalen, stuwen, inlaten en dammen, moet Pier ook regelmatig bij boeren langs. "Ik controleer niet alleen de vergunningen maar help ook bij het voorbereiden daarvan." Als Pier het dan ook nog over toezicht en handhavingstaken heeft realiseer ik mij dat het werk van rayonbeheerder veelomvattend is.

De centrale post is gesitueerd in Joure. Vandaaruit wordt de afwatering van het boezemwater geregeld. "Bij een teveel aan boezemwater in een gewone situatie wordt dit, afhankelijk van de windrichting, via Harlingen of Dokkumer Nijesijl, naar de Waddenzee geloodst. Bij extreme omstandigheden wordt eerst het elektrische gemaal van Staveren in werking gezet en als dat niet voldoende is dan worden de ketels opgestookt van het Woudagemaal bij Lemmer."

Sinds kort staat er een informatiebord bij het gemaal waarop te lezen is hoe het gemaal werkt. Pier vindt het maar wat mooi en strijkt er zo nu dan met zijn hand over. We nemen afscheid want Pier moet naar een boer toe voor een klusje. Als hij ons in de auto voorbij rijdt stopt hij nog even om te vertellen dat er op het gemaal een klein weerstation staat. Het geeft informatie over de windrichting, windsnelheid en de hoeveelheid regen die er valt. "Die hebben ze niet op elk gemaal hoor", zegt hij en dan gekscherend "maar ze vonden mij zo bijzonder." Ze hebben 23 jaar geleden een goede keus gemaakt met Pier.