informatie Sprengenberg

Nationaal Park De Sallandse Heuvelrug is in eigendom en wordt beheerd door zowel vereniging Natuurmonumenten, Staatsbosbeheer en particuliere eigenaren. Dit aaneengesloten gebied is maar liefst 35 vierkante kilometer groot. In de herfst van 2007 ontving Natuurmonumenten een bijdrage van het Ministerie van Landbouw, Natuur en Voedselkwaliteit. Dit bedrag wordt gebruikt om de heideoppervlakte op de Sprengenberg te vergroten opdat de leefomstandigheden voor onder andere de nachtzwaluw en de korhoen verbetert.
Je kunt de auto parkeren bij excursieschuur De Pas aan de Deventerweg in Haarle. De paden zijn zanderig. Houd rekening met hoogteverschillen. Het bezoekerscentrum is in Nijverdal, Grotestraat 281. Er worden regelmatig excursies op De Sallandse Heuvelrug georganiseerd. Onderweg staan enkele bankjes.

geschiedenis Sprengenberg
De Sallandse Heuvelrug, waar de Sprengenberg onderdeel van uitmaakt, bestaat uit stuwwallen die tijdens de voorlaatste ijstijd zo’n 150.000 jaar geleden, door het ijs omhoog zijn geduwd. Toen het klimaat na de ijstijden milder werd, verscheen de eerste  begroeiing. Vondsten van grafheuvels en gebruiksvoorwerpen zoals vuurstenen bijlen, laten zien dat de eerste bewoners hier zo’n 5.000 jaar geleden neerstreken. Later werden stukken bos ontgonnen en gebruikt als landbouwgronden. Schapen graasden alles kaal en de mest werd tezamen met afgeplagde heide over de landbouwgronden verspreid zodat de aarde vruchtbaar bleef. Door verre gaande ontbossing en begrazing werd het gebied kaal en onstonden er zandverstuivingen. Staatsbosbeheer werd opgericht in 1899 om de bebossing te herstellen. Dit dennenhout was nodig in de kolenmijnen, als stutpalen. Nu bestaat het gebied uit bos en heide, waarbij het heideveld nog steeds, dankzij inspanningen van de natuurorganisaties, wordt uitgebreid.

korhoen
De Sallandse Heuvelrug is de enige plaats in Nederland waar de korhoen nog broedt. In 2000 werden er nog slechts 14 hanen geteld. Een deel van de heide is dan ook tijdens het broedseizoen gesloten om het broeden niet te verstoren. Deze prachtige vogel heeft de grootte van een kip. Het mannetje heeft glanzende zwarte veren en een opvallende witte onderstaart en vleugelstreep. De vrouwtjes zijn bruin gestreept. Het korhoen heeft een grootschalig heidegebied nodig waarbij de afwisseling met kleinschalig cultuurland zeer belangrijk is. Korhoenen eten insecten en zaden maar ook de rode bes staat op het menu. Sinds najaar 2007 zijn er korhoenders uitgezet op Nationaal Park de Hoge Veluwe. Doel van dit project is dat de Korhoender zich over tien jaar zelfstandig kan voortplanten.

jeneverbes (Juniperus communis)
De jeneverbes staat in nederland op de rode lijst en is dus een wettelijk beschermde boom. Deze boom of struik komt voor op arme zandverstuivingen en ook in heidelandschappen zoals de Sallandse Heuvelrug. De jeneverbes is familie van de coniferen en naaldbomen. Er bestaan zo’n zestig verschillende soorten waarvan de hoogste tot tien meter reikt. Het rijpen van de bessen duurt twee jaar en deze worden in de herfst geoogst. De bessen worden voor allerlei doeleinden gebruikt. Behalve voor jenever, sinds de 16e eeuw, werd deze bes in de oudheid geroemd om zijn culinaire en geneeskrachtige eigenschappen. Tijdens het Romeinse Rijk werden doden begraven met eten en drinken. Bij gebrek aan zeldzame peperbolletjes werden jeneverbessen als goede vervanging gezien. In de 18e eeuw beval de koning van Frankrijk dat jeneverbessen op de lijst van medicijnen hoorde. Ook werden takken van jeneverbessen in bijvoorbeeld ziekenhuizen verbrand om epidemiën te voorkomen. Net als in de Middeleeuwen wordt de jeneverbes ook nu nog behalve in de keuken, als etherische olie gebruikt bij bijvoorbeeld reuma.